ମୃତ୍ୟୁ ପରେ !

ସେଦିନ ରାତିର ଅନ୍ଧକାର ଯେମିତି କାଳିମାଠାରୁ ବି ଗଭୀର ଥିଲା। ବାହାରେ ପବନର ଗର୍ଜନ ସାଙ୍ଗକୁ ଗଛର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଏମିତି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଯେମିତି କେହି ଜଣେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଆତ୍ମା କାହାର ପ୍ରତୀକ୍ଷାରେ ଅଛି। ଅବିନାଶ ବାବୁଙ୍କ ଲାଇବ୍ରେରୀ ଘରେ ଗୋଟିଏ କ୍ୟାଣ୍ଡେଲ୍ ଜଳୁଥିଲା। ସେ ଚେୟାର ଉପରେ ବସି ରହିଥିଲେ, ହାତରେ ଥିଲା ସେହି ପୁରୁଣା ପାଣ୍ଡୁଲିପି। ହଠାତ୍ ତାଙ୍କ ଶରୀର ଭିତରେ ଏକ ବିସ୍ଫୋରଣ ହେଲା ପରି ଲାଗିଲା। ଏକ ତୀବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣା ତାଙ୍କ ବେକଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପୁରା ଶରୀରକୁ ବ୍ୟାପିଗଲା। କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା, କିଛି ସେକେଣ୍ଡ ପରେ ସେହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଗାୟବ ହୋଇଗଲା। ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଲା ସେ ବହୁତ ହାଲୁକା ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।

ଅବିନାଶ ବାବୁ ଚେୟାରରୁ ଉଠିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଏବଂ ଉଠିଲେ ମଧ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ପଛକୁ ଚାହିଁଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦତଳୁ ମାଟି ଖସିଗଲା। ସେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ନିଜର ଶରୀର ଏବେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଚେୟାର ଉପରେ ବସିରହିଛି, ମୁଣ୍ଡଟା ଗୋଟିଏ ପଟକୁ ଢଳି ପଡ଼ିଛି। ତାଙ୍କ ଆଖି ଦୁଇଟି ଅଧା ଖୋଲା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେଥିରେ କୌଣସି ଜୀବନ ନଥିଲା। ସେ ବୁଝିଗଲେ, ଯାହାକୁ ମଣିଷ ’ମୃତ୍ୟୁ’ କୁହନ୍ତି, ତାହା ଘଟିସାରିଛି। ସେ ନିଜ ହାତକୁ ଦେଖିଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଦିଶୁଥିଲେ, ଯେମିତି କାଚରେ ତିଆରି। ତାଙ୍କ  ନାଭିରୁ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପା ରଙ୍ଗର ସୂତା  ବାହାରି ସେହି ନିଶ୍ଚଳ ଶରୀର ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରହିଥିଲା।

ଠିକ୍ ସେତିକି ବେଳେ ଘରର କବାଟ ଖୋଲିଲା। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀ ଗ୍ଲାସେ କ୍ଷୀର ଧରି ଭିତରକୁ ଆସିଲେ। ଅବିନାଶ ବାବୁ ଚିଲ୍ଲାଇଲେ, "ସୁମିତ୍ରା! ଦେଖ ମୁଁ ଏଠି ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି, ସେଠି ନୁହେଁ!" ସେ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କ କାନ୍ଧ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ହାତ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ଶରୀର ଭିତର ଦେଇ ଆରପାରି ହୋଇଗଲା, ଯେମିତି ସେ କେବଳ ପବନ ଥିଲେ। ସୁମିତ୍ରା ଚେୟାର ପାଖକୁ ଯାଇ ଅବିନାଶ ବାବୁଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, "ଶୁଣୁଛ, ଏଇ ଦେଖ କ୍ଷୀର ଆଣିଛି।" କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ଅବିନାଶଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଛୁଇଁଲେ, ସେହି ଶୀତଳତା ଅନୁଭବ କରି ତାଙ୍କ ହାତରୁ ଗ୍ଲାସଟି ଖସି ପଡ଼ିଲା। ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ସେହି କାନ୍ଦଣା ଓ ଚିତ୍କାରରେ ପୁରା ଘର ଥରିଉଠିଲା। ଅବିନାଶ ବାବୁ ସେଇଠି ଛିଡ଼ା ହୋଇ ସବୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ସେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ସେ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଜଗତର କାନ୍ଥ ଠିଆ ହୋଇସାରିଥିଲା।

କିଛି ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପଡ଼ୋଶୀମାନେ ରୁଣ୍ଡ ହୋଇଗଲେ। ଡାକ୍ତର ଆସି ଘୋଷଣା କଲେ - "ହାର୍ଟ ଆଟାକ୍, ସବୁ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି।" ଅବିନାଶ ବାବୁ ହସୁଥିଲେ। ସେ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, "କେମିତି ଶେଷ ହୋଇଗଲା? ମୁଁ ତ ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ସଚେତନ ଅଛି। ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କ କଥା ଶୁଣିପାରୁଛି, ତୁମ ମନର ଭାବନାକୁ ପଢ଼ିପାରୁଛି।" ସେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର କିଛି ଦୂର ସମ୍ପର୍କୀୟ ଆସି କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି ସତ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ଚାଲିଛି। ସେ ଦେଖିଲେ କିଏ ପ୍ରକୃତରେ ଦୁଃଖୀ ଏବଂ କିଏ କେବଳ ମୁଖା ପିନ୍ଧିଛି। ଏହା ଥିଲା ଏକ ଅତିଭୌତିକ ଅନୁଭବ, ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟର ରୂପ ଅତି ନଗ୍ନ ଦିଶୁଥିଲା।

ତା’ ପରଦିନ ସକାଳେ ଶ୍ମଶାନ ଯାତ୍ରାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଅବିନାଶ ବାବୁ ନିଜ ଶବ ପଛେ ପଛେ ଚାଲୁଥିଲେ। ଏହା ଏକ ଅଜବ ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା - ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ଶବଯାତ୍ରା ନିଜେ ଦେଖୁଛି। ଲୋକମାନେ ରାମ ନାମ ସତ୍ୟ ହେ ବୋଲି କହୁଥିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ କୋକେଇରେ ବନ୍ଧାଯାଇ ଶ୍ମଶାନକୁ ନିଆଯାଉଛି। ଶ୍ମଶାନରେ ଚିତା ସଜା ହେଲା। ଅବିନାଶ ବାବୁ ସେହି ଚିତା ପାଖରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଚିତାରେ ମୁଖାଗ୍ନି ଦେଲେ, ସେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେପରି ସେହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପା ସୂତାଟି  ଗରମ ହେଉଛି। ନିଆଁର ପ୍ରତିଟି ଶିଖା ଯେମିତି ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସେହି ପୁରୁଣା ଖୋଳପାଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିଲା। ଶେଷରେ ଏକ ଶବ୍ଦ ହେଲା ’ଟକ୍’ ଏବଂ ସେହି ରୂପା ସୂତାଟି ଛିଣ୍ଡିଗଲା। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅବିନାଶ ବାବୁଙ୍କୁ ଏକ ଝଟ୍‌କା ଲାଗିଲା ଏବଂ ସେ ପୃଥିବୀର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶୂନ୍ୟକୁ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ସେ ଦେଖିଲେ ଶ୍ମଶାନରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଧୀରେ ଧୀରେ ଛୋଟ ଦିଶୁଛନ୍ତି। ଶେଷରେ ପୃଥିବୀଟା ଏକ ଛୋଟ ବିନ୍ଦୁ ପରି ହୋଇଗଲା। ହଠାତ୍ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଅନ୍ଧାରିଆ ଗଳି ପରି ପରିବେଶ ଆସିଲା। ସେଠାରେ ଅନେକ ଆତ୍ମା ଅତି ବିକଳ ଭାବେ ବୁଲୁଥିଲେ। ଏହା ଥିଲା ସେହି ଭୟଙ୍କର ’କାମ-ଲୋକ’। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଜଣେ ଲୋକ କାନ୍ଦୁଛି କାରଣ ତାର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସବୁ ଟଙ୍କା ଉଡ଼ାଇ ଦେଉଛି। ଆଉ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ଗହଣା ପାଇଁ ଛଟପଟ ହେଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ମରିସାରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ମରିନାହିଁ। ଅବିନାଶ ବାବୁଙ୍କୁ ବି ନିଜ ଲାଇବ୍ରେରୀ ଓ ପାଣ୍ଡୁଲିପିର ମୋହ ଟାଣୁଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁଥିଲା ସେ ପୁଣି ଫେରିଯାଇ ସେହି ବହିଟିକୁ ଶେଷ କରିବେ। ଠିକ୍ ସେତିକି ବେଳେ ସେହି ଅନ୍ଧକାର ଭିତରୁ କିଛି ଭୟାନକ ଆକୃତି ବାହାରିଲେ। ସେମାନେ ଥିଲେ ଅବିନାଶ ବାବୁଙ୍କ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଖରାପ କାମ ଓ କ୍ରୋଧର ରୂପ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଗଲେ।

"ଅବିନାଶ, ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇପାର କିନ୍ତୁ ତୁମେ ନିଜ ଅହଂକାରକୁ ଛାଡ଼ିନାହଁ," ଏକ ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱର ଶୁଭିଲା। ସେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଜଣେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଛିଡ଼ା ହୋଇଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଚେହେରା ଅବିନାଶଙ୍କ ପରି କିନ୍ତୁ ସେ ବହୁତ ଶାନ୍ତ। ସେ ଥିଲେ ତାଙ୍କର ’ଉଚ୍ଚତର ଚେତନା | ’। ସେହି ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ବ୍ୟକ୍ତି କହିଲେ, "ଯଦି ଏବେ ନିଜର ବାସନାକୁ ତ୍ୟାଗ ନକରିବ, ତେବେ ଏହି ଆତ୍ମାମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ରେ ତୁମେ ହଜିଯିବ। ଦେଖ, ତୁମ ପଛରେ ତୁମର ଅତୀତ ତୁମକୁ ଗ୍ରାସ କରିବାକୁ ଆସୁଛି।" ଅବିନାଶ ଚାହିଁଲେ, ସେହି କଳା ଛାୟାଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ମାଡ଼ି ଆସୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଥିଲେ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଅସମାପ୍ତ ବାସନା।

 ଅବିନାଶ ବାବୁ ବୁଝିଗଲେ ଯେ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯଦି ସେ ନିଜକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ପଣ ନକରନ୍ତି, ତେବେ ସେ କେବେ ବି ମୁକ୍ତ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ। ସେ ନିଜ ଆଖି ବନ୍ଦ କଲେ ଏବଂ ମନେ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ମୁଁ ସେହି ଶରୀର ନୁହେଁ ଯାହା ଜଳି ପାଉଁଶ ହୋଇଗଲା, ମୁଁ ସେହି ନାମ ନୁହେଁ ଯାହାକୁ ଲୋକେ ମନେ ରଖିବେ। ମୁଁ ହେଉଛି କେବଳ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା।" ସେ ନିଜର ସମସ୍ତ ମୋହକୁ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶବ୍ଦ ହେଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଚାରିପଟୁ ସେହି ଅନ୍ଧକାର ଜଗତ କାଚ ପରି ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ସେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେପରି ତାଙ୍କ ଉପରୁ ଏକ ବିରାଟ ବୋଝ ଓହ୍ଲାଇ ଯାଇଛି। ଏହା ହିଁ ଥିଲା ’ସେକେଣ୍ଡ୍ ଡେଥ୍’ - ଆତ୍ମାର ଦ୍ୱିତୀୟ ମୃତ୍ୟୁ।

ଏବେ ସବୁଆଡ଼େ ଶାନ୍ତି। ଅବିନାଶ ବାବୁ ନିଜକୁ ଏକ ଏମିତି ଦୁନିଆରେ ପାଇଲେ ଯେଉଁଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନଥିଲେ ବି ଚାରିପଟେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାଭ ଆଲୋକ ଥିଲା। ଏଠାରେ କୌଣସି ଶବ୍ଦ ନଥିଲା, କେବଳ ଏକ ନିରବ ସଙ୍ଗୀତ ଥିଲା ଯାହା ସିଧା ଆତ୍ମାକୁ ଛୁଉଁଥିଲା। ଏହା ଥିଲା ’ଦେବଚନ’। ସେଠାରେ ସେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଆଲୋକର ଏକ ପୁଞ୍ଜ ପରି ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ସେଠାରେ କୌଣସି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ପରିତାପ ନଥିଲା। ସେହି ଦୁନିଆରେ ସେ କେତେ ଶହ ବର୍ଷ ରହିଲେ, ତାହାର କୌଣସି ହିସାବ ନଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କ ଜୀବନରେ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଭଲ କାମର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ଅପାର ସୁଖ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁଥିଲା ସେ ଯେପରି ସାରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଜ୍ଞାନ ପାଇସାରିଛନ୍ତି।

କିନ୍ତୁ ଦିନେ, ସେହି ଶାନ୍ତ ପରିବେଶରେ ଏକ କମ୍ପନ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ତାଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଏକ କୁନି ପିଲାର କାନ୍ଦଣା ଶୁଭିଲା। ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା ’ସଂସ୍କାର’ ପୁଣି ଥରେ ତାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କଲା। ସେହି ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଗାଇଡ୍ ପୁଣି ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଅବିନାଶ, ତୁମର ବିଶ୍ରାମର ସମୟ ଶେଷ ହୋଇଛି। ତୁମେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ପାଇଛ, ତାହାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ପୃଥିବୀ ପୁଣି ତୁମକୁ ଡାକୁଛି। ତୁମେ ଏକ ନୂଆ ଭୂମିକାରେ, ଏକ ନୂଆ ଶରୀରରେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ।"

ଅବିନାଶ ବାବୁ ହସିଲେ। ଏଥର ତାଙ୍କ ମନରେ କୌଣସି ଭୟ ନଥିଲା। ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆଲୋକର ଦୁନିଆରୁ ଓହ୍ଲାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ତଳେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗାଁ, ସେଠାରେ ଏକ ଛୋଟ କୁଟୀରରେ ଜଣେ ମହିଳା ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଛଟପଟ ହେଉଛନ୍ତି। ଅବିନାଶ ସେହି ଉଷ୍ମତା ଭିତରକୁ ଟାଣି ହୋଇଗଲେ। ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁରୁଣା ସ୍ମୃତି, ସେହି ବଙ୍ଗଳା, ସୁମିତ୍ରା, ତାଙ୍କର ଗବେଷଣା - ସବୁ କିଛି ଧୀରେ ଧୀରେ ଲିଭିଗଲା।

ହଠାତ୍ ଏକ ଜୋର୍‌ରେ ଶବ୍ଦ ହେଲା - କୁଆଁ.....କୁଆଁ.....

ସେହି ଗାଁର କୁଟୀରରେ ଏକ ନୂଆ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା। ସେହି ଶିଶୁଟି ଆଖି ଖୋଲି ଚାରିପଟକୁ ଚାହିଁଲା। ତାର ଆଖିରେ ସେହି ପୁରୁଣା ଅବିନାଶ ବାବୁଙ୍କ ପରି ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚମକ ଥିଲା। ସେ ସବୁ ଭୁଲିଯାଇଥିଲା ସତ, କିନ୍ତୁ ତାର ଅବଚେତନ ମନରେ ସେହି ଅନନ୍ତ ଯାତ୍ରାର ରହସ୍ୟ ଲୁଚି ରହିଥିଲା। ମୃତ୍ୟୁ ହାରି ଯାଇଥିଲା, ଜୀବନ ପୁଣି ଜିତି ଯାଇଥିଲା। ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।_ _ _ _ _